ger-van-elk-thumb

Ger van Elk

9 maart 1941 - 17 augustus 2014

 

 

Bij het afscheid van Ger van Elk

In de afgelopen dagen hebben kranten paginagrote artikelen gewijd aan het belang van de kunstenaar Ger van Elk, die ook naar de meest kritische internationale maatstaven gerekend mag worden tot de belangrijkste Nederlandse kunstenaars uit de recente geschiedenis. Met een vernieuwende en experimentele visie en kunstenaarsblik heeft Ger van Elk in de jaren '60 en '70 de maatschappij geobserveerd, becommentarieerd en gefileerd.

 

Hierna kunt u de gehele tekst lezen, uitgesproken door Paul van Rosmalen tijdens de herdenkingbijeenkomst op 25 augustus in de Rode Hoed, Amsterdam.

 

 

Bij het afscheid van Ger van Elk

 

 

“Het wordt echt heel mooi, romantisch, lyrisch en esthetisch. Ik ben niet meer bang voor esthetiek”.

 

Ik heb deze woorden, toen Ger ze sprak tijdens één van de regelmatige keukentafel-etentjes bij ons, direct opgeschreven. We spraken over het project waaraan hij toen werkte: As is As was – As was As is.

Het is de titel van Ger van Elk's laatste expositie bij ons. Gelijktijdig gehouden in beide galeries Grimm en Borzo in september 2012.

 

“Misschien is het wel mijn laatste werk”, zei hij diezelfde avond met een mengeling aan gevoelens die, zoals altijd bij Ger, heen en weer slingeren tussen verwondering en zwaarmoedigheid, tussen ironie en nostalgie.

Om er nog aan toe te voegen: “Mijn voorlaatste serie schilderijen heb ik Conclusions genoemd”.

 

As is As was – As was As is gaat – als zo vaak in het werk van Ger – over komen en gaan. Over in beeld komen en er weer uit verdwijnen. Over afscheid.

 

In de afgelopen dagen hebben kranten paginagrote artikelen gewijd aan het belang van de kunstenaar Ger van Elk, die ook naar de meest kritische internationale maatstaven gerekend mag worden tot de belangrijkste Nederlandse kunstenaars uit de recente geschiedenis. Met een vernieuwende en experimentele visie en kunstenaarsblik heeft Ger van Elk in de jaren '60 en '70 de maatschappij geobserveerd, becommentarieerd en gefileerd.

Ger stond daar midden in, het gebeurde als het ware om hem heen, in Los Angeles, in New York en Amsterdam. Toch plaatste hij zichzelf niet in het centrum maar aan de rand, meer als waarnemer, die enigszins verwonderd, niet zonder gevoel voor humor, maar vervolgens buitengewoon trefzeker zijn visie gaf op wat hij zag en wat hij vond.

 

Neem zijn serie The Missing Person, gebaseerd op die zo herkenbare beelden van politici en diplomaten, tegenover elkaar zittend, meest uit de toen nog communistische landen, en de door die regimes misbruikte fotografie om ongegeneerd de in ongenade gevallen leiders weg te retoucheren.

Van Elk zag dat en reageerde erop als kunstenaar, zichzelf als acteur, als model plaatsend in die fotobeelden om vervolgens zijn eigen beeld weer weg te retoucheren.

 

Ook de horizon is zo'n constante in zijn werk. Niet slechts een schilderkunstige lijn in het landschap, maar vooral metafoor van hetgeen onzichtbaar is en waarachter het beeld opdoemt of uit het zicht verdwijnt.

 

Recent hoogtepunt uit zijn carrière was de tentoonstelling in Venetië, waar de in 1969 in Bern voor veel opzien barende expositie When Attitudes Become Form, opnieuw werd ingericht, als het ware een 'Remake' beleefde.

Het is juni 2013 en het was een vrolijk weerzien in Venetië. Ger genoot van het schitterende, aan het Canal Grande gelegen hotel dat Prada voor hem had gereserveerd, zoals hij ook genoot – weliswaar regelmatig mopperend – van de egards waarmee hij werd behandeld en de lof die hij kreeg toegezwaaid.

 

Kort daarvoor had hij een Replacement Piece geïnstalleerd in de patio van het museum en een filmploeg volgde hem daarbij. Ik herinner mij de vrolijke avond met hem en Tatjana en de hele filmcrew in een klein Venetiaans restaurant. Die avond niet met Ger in de rol van de waarnemer, maar als het stralende en genietende middelpunt.

 

Niets deed vermoeden dat enkele weken later hij getroffen zou worden door een verwoestende hersenbloeding.

 

 

As is As was – As was As is

 

Conclusions

 

Horizon

 

The Missing Person

 

Ger van Elk

 

Adieu !

 

25 augustus 2014

Paul van Rosmalen