ZIEN, KIJKEN EN WAARNEMEN

De ogen zijn waarschijnlijk anderhalf miljard jaar geleden ontstaan als een klein vlekje met lichtgevoelige cellen waarover de huid een lens is gaan vormen. (citaat JCJ Vanderheyden uit: Hans Locher JCJ Vanderheyden, Licht, Tijd en Ruimte Wezep 2011)

 

Zien, Kijken, Waarnemen.
Voor de meesten van ons zijn dit begrippen die leiden naar een doel. We zien en kijken om te handelen, te denken, te interpreteren. Zien is een fysische aangelegenheid, kijken een verstandelijke. In die lijn redenerend zou waarnemen vervolgens tot intellectuele gevolgtrekkingen leiden. Waarnemen is een middel, een noodzakelijkheid om tot begrip te komen, om conclusies te trekken, wetenschap te bedrijven wellicht.

Bij JCJ Vanderheyden lijkt het meestal om die begrippen te gaan. Meer nog, ze zijn niet slechts middel dat naar een doel leidt, maar zijn voor JCJ doel op zich. Zien en kijken om vervolgens die werkelijkheid te schilderen, interesseert hem niet. Een horizon zien om die dan te schilderen vanwege vermeende schoonheid is zeker niet zijn bedoeling. Voor JCJ is de horizon ".... de uiterste begrenzing van wat het oog nog juist kan waarnemen, altijd op dezelfde hoogte als het eigen oog. Maar op zijn hoogst is het een gerichtheid van de blik en uiteindelijk schept een mens datgene waarop hij zijn blik gericht houdt".

Kijkend in zijn atelier en luisterend naar zijn commentaar hoor je hem regelmatig zeggen: "We weten het niet", wanneer hij zich weer eens afvraagt wát hij ziet en waarom en hoe dat in verband te brengen met Licht, Tijd en Ruimte. JCJ is niet de wetenschapper die geen genoegen neemt met die constatering "we weten het niet" om zich vervolgens terug te trekken in studeerkamer of laboratorium totdat een bevredigend antwoord is gevonden op de vraag. JCJ is de kunstenaar die aan de vraag alleen al genoeg, en er zijn handen aan vol heeft. Hij ziet en kijkt en het is díe weerslag van het waarnemen die uiteindelijk de kunst is van JCJ Vanderheyden.

Onlangs verscheen bij de tentoonstelling van JCJ Vanderheyden in Museum Boijmans van Beuningen een prachtige nieuwe uitgave, een monografie over JCJ en zijn werk.
Geschreven door Hans Locher, oud-directeur van het Gemeentemuseum Den Haag, vriend van de kunstenaar en kenner van zijn werk:
"JCJ Vanderheyden, Licht, Tijd en Ruimte" (Uitgeverij De Kunst, Wezep 2011).

Licht, Tijd en Ruimte in combinatie met Zien, Kijken en Waarnemen vormen tezamen alle begrippen die al een kunstenaarsleven lang JCJ Vanderheyden tot doel én motief zijn.

Paul van Rosmalen
oktober 2011

 

JCJ_Vanderheyden_348_Cells_checkerboard_2011_doek_80_x_60_cm JCJ Vanderheyden 348 Cells checkerboard  2011  doek 80 x 60 cm

JCJ_Vanderheyden_Airscape_blue_2008_doek_60_x_85_cm JCJ Vanderheyden Airscape blue  2008  doek 60 x 85 cm

JCJ_Vanderheyden_Checkerboard_with_a_blue_field_2011_doek_80_x_60_cm JCJ Vanderheyden Checkerboard with a blue field  2011  doek 80 x 60 cm

JCJ_Vanderheyden_Hellende_horizon_1991_doek_11_x_30_cm JCJ Vanderheyden Hellende horizon  1991  doek 11 x 30 cm

JCJ_Vanderheyden_Grijs_Geel_Wit_2011_doek_80_x_60_cm  JCJ Vanderheyden Grijs Geel Wit  2011  doek 80 x 60 cm

JCJ_Vanderheyden_Monitor_doek_1998_18_x_26-20_cm JCJ Vanderheyden Monitor  1998  doek 18 x 26/20 cm

JCJ_Vanderheyden-Klein_rood__2011__25_x_18_cm

 JCJ Vanderheyden Klein rood  2011  doek 25 x 18 cm

JCJ_Vanderheyden_White_clouds_and_blue_sky_1979_paneel_21_x_42_cm  JCJ Vanderheyden White clouds and blue sky  1979  paneel 21 x 42 cm

JCJ_Vanderheyden_Skywindow_2009_doek_40_x_45_cm JCJ Vanderheyden Skywindow  2009  doek 40 x 45 cm

JCJ_Vanderheyden_Black_and_white_checker_1999_doek_25_x_20_cm JCJ Vanderheyden Black and white checker  1999 doek 25 x 20 cm

JCJ_Vanderheyden_Rood-Wit-Groen_c.1964_doek_80_x_43_cm JCJ Vanderheyden Rood-Wit-Groen  c.1964 doek 80 x 43 cm

JCJ_Vanderheyden_Land_met_koren_c.1960_doek_50_x_115_cm JCJ Vanderheyden Land met koren  c.1960 doek 50 x 115 cm

JCJ_Vanderheyden_Horizonte_oltramarino_2008_170_x_160_cmJCJ Vanderheyden Horizonte oltramarino 2008  doek 170 x 160 cm