De verklarende tekst binnen is even verhelderend als onthutsend. 'Opera aperte' beweert de kwestie aan de orde te stellen of de nationale vertegenwoordiging en de nationale identiteit, zo eigen aan de geschiedenis van de ruim 100-jarige Biënnale, opnieuw kan worden geïnterpreteerd. In de verklaring wordt erop gewezen dat de culturele infrastructuur tegenwoordig "embedded" is in het sociale systeem, "...mainly interpreted in terms of subsidy, but essentially this infrastructure should be seen as a public realm. Right now, however this structure is being put under great pressure."

 

Te zien vooral is een bouwwerk, een samenwerkingsproject van negen 'participants' onder de directie van curator Guus Beumer. Het bouwwerk oogt als een soort kermisattractie, waar je door, boven, onder en langs kunt lopen. De identiteit van de 'participants' (vroeger zouden we ze kunstenaars genoemd hebben...) is volstrekt onduidelijk en helaas ook niet relevant. De eer komt blijkbaar helemaal toe aan curator Guus Beumer en diens opdrachtgever de Mondriaanstichting.

Het geknutselde bouwwerk is nog tot daar aan toe, maar wat teleurstelt is de constatering dat de kunstenaar als individueel scheppend artiest ondergeschikt is gemaakt aan een curator, die op zijn beurt weer schatplichtig moet zijn aan opdrachtgever Mondriaanstichting. De kunstenaar, in het paviljoen dus consequent 'participant' genoemd, lijkt ver weg, in ieder geval niet meer herkenbaar en blijkbaar nauwelijks nog relevant.

dag_1.Nederlands_paviljoen

Het Nederlandse paviljoen

Het Internationale paviljoen.

Dat de kunstenaar ondergeschikt lijkt te zijn aan de wensen van de diverse curatoren is in meerdere paviljoens te constateren. Hoofdcurator van de 2011 Biënnale, de Zwitserse Bice Curiger, laat dat met haar keuze voor het internationale paviljoen ook zien. Resultaat is – wat mij betreft – een betrekkelijk vage en zwakke tentoonstelling.

Onder de titel "ILLUMInazioni" valt natuurlijk heel veel, zo niet alle beeldende kunst te scharen. Kunst als intellectueel en politiek statement voert de boventoon en wanneer zij toch enkele grootheden laat zien als Sigmar Polke, Maurizio Cattelan en Pipilotti Rist moet gezegd dat alle drie ooit beter werk hebben afgeleverd dan hier tentoongesteld.

Hoe dan ook moeten zij absoluut hun meerdere erkennen in de 16e eeuwse Venetiaan Tintoretto, die met drie meesterwerken in de Erezaal de expositie opent en de kwaliteitsstandaard stelt.

dag_1.Koreaans_paviljoen

Het Koreaanse paviljoen

The best of the rest.

Al met al valt er in diverse landenpaviljoens natuurlijk wel te genieten van mooie, serieuze, gevoelige en actuele kunst. Mijn keuze betreft dan vooral de paviljoens van Polen, Zweden, Frankrijk, Korea en België.