De Fondazione Vedova heeft deze ruimten onlangs laten restaureren en verbouwen door architect Renzo Piano. Eén loods is gewijd aan een installatie, een reeks van vele schilderijen van de Italiaanse kunstenaar Emilio Vedova, de oude meester van de informele schilderkunst uit de jaren '50, en nog altijd actueel.

Een tweede loods ernaast is geheel gewijd aan een installatie van Anselm Kiefer, "Salt Of The Earth". Ook hier weer bewijst Kiefer zijn grote kunstenaarschap. Een reeks van wel 20 enorme loden 'lappen', achter elkaar hangend in een soort rek. Elk loodpaneel voorzien van een fotomontage en bewerkt in een gecontroleerd oxidatieproces van zouten en zuren. Geheel passend in Kiefer's steeds weer terugkerende thema van verval en destructie, van menselijke ingrepen in de natuur.

dag_3.Anselm_Kiefer

Anselm Kiefer, Salt Of The Earth

Punta della Dogana.

Even verderop bevindt zich op de Punta della Dogana sinds enkele jaren de tweede locatie (na het Palazzo Grassi) waar ondernemer/verzamelaar François Pinault zijn collectie voor het grote publiek openstelt. De presentatie dit jaar vond ik minder interessant en overtuigend dan twee jaar geleden: moeilijk te vatten conceptuele kunst door overwegend jonge kunstenaars, voor wie het idee soms belangrijker lijkt dan de uitwerking én uitvoering ervan in een kunstwerk. Wél enkele mooie en sobere sculpturen van Donald Judd in de centrale hal.

Peggy Guggenheim.

De volgende stop is voor iedere kunstminnaar een vast ijkpunt in Venetië: Peggy Guggenheim's Collectie aan het Canal Grande. Waar alle evenementen op en rond de Biënnale de actualiteit laten zien, heerst in het voormalige huis van de legendarische Peggy Guggenheim – ondanks de drukte – de weldadig aandoende bezonkenheid en zekerheid van de zich al decennia geleden bewezen schilder- en beeldhouwkunst. Hier geen hypes, nog niet gerijpte conceptkunst en jong idealisme, maar de grote meesters van de 20e eeuw: Picasso, Matisse, Miro, Leger, Mondriaan, Cornell, De Kooning, Pollock, Gorky, etc. Nog altijd het fundament waarop jongere generaties kunnen voortbouwen.

Personal Structures in Palazzo Bembo.

's Middags bezoeken we het bij de Rialto brug gelegen Palazzo Bembo, waar de Nederlandse kunstenaar én begeesterd organisator Rene Rietmeyer en zijn twee curatoren Sarah Gold en Karlyn de Jongh een imposante en indrukwekkende presentatie brengen onder de titel "Personal Structures". Al jaren is Rietmeyer als kunstenaar gefascineerd door de elementen Tijd-Ruimte-Bestaan (Time-Space-Existence) en brengt hij geestverwanten bij elkaar in tentoonstellingen, symposia en catalogi. Een bewonderenswaardige expositie met meesterlijke bijdragen van kunstenaars, waar inmiddels ook een persoonlijke vriendschap mee is opgebouwd. Te zien is werk van o.a. Endo, Andre, Rainer, Kosuth, Nitsch, Opalka, Morellet, Ufan, Abramovic, de vries en – uiteraard – Rietmeyer.

'Personal Structures' in het Palazzo Bembo is zonder twijfel een van de betere 'Eventi Collaterali'.

dag_3.Personal_Structures_met_Rene_Rietmeyer-Sarah_Gold_R_en_Karlyn_de_Jongh_L

'Personal structures' met v.l.n.r. Karlyn de Jongh, Rene Rietmeyer en Sarah Gold 

Biënnale Venetië, 4e dag

dag_4.Tintoretto_Scuola_di_San_Rocco-Grote_zaal

Tintoretto.

Drie dagen in Venetië hebben vrijwel volledig in het teken gestaan van de stand van zaken in de hedendaagse kunst. Vandaag hadden we niet de behoefte nóg meer Biënnale activiteiten te bezoeken, de belangrijkste hebben we gezien. Op het spoor gezet door de opmerkelijke presentatie van drie enorme doeken van Tintoretto in de grote zaal van het Internationale Paviljoen in de Giardini, besluiten we nog meer te willen zien van deze Venetiaanse meester. In de Scuola Grande van de San Rocco heeft Tintoretto zijn magnum opus gecreëerd en het is een overweldigende ervaring oog in oog te staan met deze meesterwerken. In de drie zalen van dit prachtige 'gildepaleis' zijn muren en plafond gedecoreerd met zijn enorme doeken. Vergelijkingen en overeenkomsten met het genie van zowel Rembrandt als Van Gogh dringen zich op als het gaat om compositie, lichtbeheersing en inhoudelijke diepgang. Een absolute 'not to be missed' ervaring na drie dagen onderdompeling in de hedendaagse kunst.

Zittend voor Tintoretto's imposante Calvarie, passeren in gedachte een aantal van de honderden werken in de Biënnale de revue en dringt het besef door dat slechts heel weinige hiervan de tijd zullen kunnen doorstaan, zoals dat de meesterwerken van Tintoretto doen.

Tintoretto-Calvarie

Tintoretto, Calvarie, Scuola San Rocco

Ca' Pesaro.

Een bezoek aan het Ca' Pesaro, museum voor 19e en 20e eeuwse kunst is na de Scuola Grande bepaald niet de juiste volgorde. De Italiaanse schilderkunst uit de late 19e en vroege 20e eeuw kent, met enkele uitzonderingen (De Chirico) eigenlijk geen echte hoogtepunten. Gelukkig hing er een prachtig portret van Klimt en een meesterwerk van Bonnard.

De hoogtepunten.

De echte hoogtepunten van de Biënnale 2011 waren voor ons dit jaar niet te zien in de Giardini, noch in het Arsenale, hoewel Urs Fischer's Sabijnse Maagdenroof daar een uitzonderlijk werk is en de film 'The Clock' een bijzondere vondst. De meeste indruk maakten niettemin Anselm Kiefer in de Fondazione Vedova, Anish Kapoor in de San Giorgio en – als altijd weer - het Peggy Guggenheim Museum met de schilderijen van Picasso, Mondriaan, Pollock en Gorky.

En dit jaar, last but not least: Tintoretto.

De Biënnale van Venetië 2011 is nog te bezoeken tot en met 27 november.

Giardini en Arsenale zijn gesloten op maandag.